İran-ABD arasında yeniden alevlenen çatışmaların Kızıldeniz’e yayılmasıyla, Brent petrolün varil fiyatı 94 doları bularak 100 dolar sınırına ulaştı.
Şimdiyse petrol fiyatlarını ateşleyen kriz, çok daha kötüye gitmek üzere. ABD Başkanı Donald Trump İran’ın başkentine tehditler savurdu, elektrik santrallerini ve köprüleri de vuracağını söyledi.
Bu esnada Hürmüz Boğazı’ndan sonra en önemli petrol rotalarından biri haline gelen Babülmendep Boğazı’nda ambargo ilan eden İran destekli Husiler’in gemilere saldırmaya hazır olduğu ortaya çıktı.
Bloomberg’in haberine göre İngiliz Deniz Ticareti Otoritesi’ne konuşan Husilere yakın kaynaklar, Husi’lerin füzeler ve insansız hava araçlarının konuşlandırılması da dahil olmak üzere deniz taşımacılığına yönelik saldırı hazırlıklarını tamamladıklarını belirtti.
Bu durum, fiilen iki boğazın da kapanması ve Orta Doğu’dan akan petrolün tamamen kesilmesi anlamına geliyor.
İran, ABD saldırılarının ağırlaşması halinde savaşı daha önce görülmemiş bir boyuta çıkaracaklarını duyurmuştu. Şimdiyse bu sözler gerçeğe dönüşüyor.
PETROL FİYATLARINA YENİ ZAM YOLDA
Brent petrolün dün günü 91,01 dolardan tamamlayan vadeli varil fiyatı, bugün saat 12.52 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,86 artarak 95,43 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 88,57 dolardan alıcı buldu. Böylece petrol fiyatları 11 Haziran’dan sonraki en yüksek seviyeyi gördü.
Petrol fiyatlarının yükselişi Türkiye’de doğrudan akaryakıt fiyatlarını etkiliyor. Yükselen petrol fiyatları sonrasında akaryakıta yeni bir zam daha gelebilir.
SALDIRILARIN SINIRI KALMAYACAK
Husilerin açıklamasından sonra birçok gemi, Babülmendep Boğazı’ndan geri çekilelerek Kızıldeniz’e döndü.
AB deniz gücü, Husi’lerin son tehdidinin ardından İsrail, ABD veya Suudi Arabistan ile bağlantılı gemilerin saldırı riskinin arttığı konusunda uyarıda bulundu.
Tehdit seviyesi düşene kadar gemilerin Kızıldeniz ve Aden Körfezi’nden uzak durmaları tavsiye edildi.
Bu esnada İran, Körfez ülkelerini vurmaya devam etti. İran, bölgedeki su arıtma tesisleri ve askeri üsleri hedef aldı.
ABD ise Tahran üzerinden uçaklarını uçurdu, Hürmüz Boğazı’nın girişinde İran kalesi görevi gören Larak adası dahil kıyı tesislerini hedef aldı.
Saldırılar ise sadece büyüyecek gibi görünüyor. ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden “İran’ın vuracağı her gemi karşılığında İran’da bir köprü veya elektrik santrali’ vuracaklarını duyurdu.
İran, nükleer tesislerine veya diğer hassas altyapılarına yönelik herhangi bir saldırıya “güçlü bir darbe” ile karşılık vereceğini taahhüt etti.
Devlet televizyonu, Ordu Başkomutanı Amir Hatami’nin, ABD’nin İran topraklarına ayak basması halinde “elindeki her şeyle onlara karşı koyacak milyonlarca insanla karşı karşıya kalacağını” söylediğini aktardı.
GÖRÜŞMELER ÇÖKTÜ, DÜZELTİLEMİYOR
Barışı kurtarmak için yapılan son çabalar ise başarısız oldu. İran İçişleri Bakanı İskender Momeni, Salı günü Katar ile birlikte çatışmada ana arabulucu rolünü üstlenen Pakistan’ı ziyaret etti; ancak görüşmelerinin gerginliği azalttığına dair herhangi bir işaret görülmedi.
Yarı resmi Mehr haber ajansına göre, bakanlık sözcüsü ziyaretin ardından “Müzakere yok — sadece mesaj alışverişi yapılabilir” dedi.
Fiilen geçersiz hale gelen 17 Haziran tarihli geçici barış anlaşmasına atıfta bulunan sözcü, “yeni mesajımız, düşmanın mutabakat metnini ihlal ettiği ve bunu uygulaması gerektiği yönündedir” diye ekledi.
ABD Başkanı Marco Rubio ise görüşmelere olan inancını tamamen kaybettiğini belirtti. Rubio, İran’ın barış görüşmelerine ciddi yaklaşmadığını belirtti.
İRAN KOZ YARATMAK İSTİYOR
Arabuluculuk yapan Pakistan ise, Salı günü üç tankerin geri dönmek zorunda kaldığı ikinci bir kritik enerji güzergâhındaki aksaklığı kınadı.
İranlı üst düzey bir yetkili Pazartesi günü Reuters’a yaptığı açıklamada, arabulucuların İran’a 10 günlük ateşkes önerisi sunduğunu belirtti.
Analistler, Salı günü Husi’lerin deniz taşımacılığına yönelik yeni tehdidinin İran’ın taktiksel bir hamlesi olduğunu söyledi.
İngiltere’deki Chatham House düşünce kuruluşunun Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı’nda yardımcı araştırmacı olan Mahmoud Shehrah, “Tahran, müzakereler için bir koz yaratmaya çalışıyor” dedi.
Ancak görüşmeler, tamamen çökmüş gibi görünüyor. ABD’nin saldırıları genişletme sözü ve savaşın Hürmüz Boğazı’nın ötesine taşınması, artık krizin önünün alınamayacağı izlenimi veriyor.
